Ga naar website navigation Ga naar artikel navigatie Ga naar inhoud

Governance

Wijzigingen bestuur, commissies en Pensioenraad

Bestuur

Op 1 januari 2019 werden Cees Dert, Jacques Moors, Florent Vlak en Pascal Wolters herbenoemd in het bestuur.
Op 1 juni 2019 trad Joanne Kellermann aan als onafhankelijk voorzitter van het bestuur. Zij volgde Carla Moonen op die op 1 november 2018 aftrad. In de tussenliggende periode trad Albert Vink op als waarnemend voorzitter.
Op 1 september 2019 trad Jorick de Bruin aan als bestuurslid namens CNV Connectief.

Commissies

Joanne Kellermann trad op 1 juni 2019 toe tot de commissie algemene zaken.
Jorick de Bruin trad op 1 september toe tot de pensioencommissie.

Pensioenraad

Zie onder Pensioenraad. 

Opleidingen en themabijeenkomsten

In 2019 werd gestart met een programma voor het bestuur. Dit programma was bedoeld om de onderlinge band te verstevigen en vooral ook om meer inspiratie uit de buitenwereld te halen. Er werd aandacht besteed aan thema’s die iets verder af staan van de dagelijkse pensioenpraktijk. Dat gebeurde in drie tweedaagse bijeenkomsten, waarin onder andere geopolitieke ontwikkelingen, leiderschap en gedragseconomie aan de orde kwamen.

De themabijeenkomsten van het bestuur stonden in 2019 in het teken van het Beleggingsbeleid 2020-2025 en de bestuurlijke inrichting van het pensioenfonds. Daarnaast werd aandacht besteed aan het pensioenakkoord en de betekenis en mogelijkheden daarvan voor PFZW. Verder kwam het nieuwe meerjarenbeleidsplan 2020-2025 aan bod, dat sinds 1 januari 2020 van kracht is.

In de jaarlijkse Summercourse formuleerde het bestuur een aantal uitgangs- en aandachtspunten voor de discussie over de inrichting van de besturing van het pensioenfonds. Daarbij rekeninghoudend met het vertrek van een aantal ervaren bestuurders in de komende jaren, maar ook met de veranderende omgeving van PFZW en de eisen die dit stelt aan kennis, representativiteit en tijdsbesteding van het bestuur. Ook de rol van het bestuursbureau en de relatie met de uitvoeringsorganisatie kwamen daarbij aan de orde. Het bestuur bracht tijdens de Summercourse ook een bezoek aan een aangesloten instelling.

Zelfevaluatie bestuur

Onder externe begeleiding voerde het bestuur een zelfevaluatie uit als onderdeel van het laatste deel van het teamversterkend programma. In deze zelfevaluatie werd aandacht besteed aan de effectiviteit van de besturing in relatie tot de toenemende complexiteit en aan aspecten als representativiteit en geschiktheid van het bestuur. Deze zelfevaluatie vormde de opmaat naar de bredere discussie over de governance van het pensioenfonds.

Toets op naleving Code Pensioenfondsen

PFZW streeft ernaar volledig te voldoen aan de Code Pensioenfondsen over onder meer de besturing, de integriteit en het risicomanagement van pensioenfondsen. Aan de norm (conform artikel 107 van de pensioenwet) om ten minste één bestuurslid jonger dan 40 jaar te hebben, voldoet PFZW niet. PFZW blijft wel hiervoor – ook in de profielschets - aandacht vragen bij de voordragende organisaties van werkgevers en werknemers. Het bestuur kende gedurende een deel van 2019 een trainee-bestuurder.

Samenstelling naar geslacht en leeftijdsopbouw

 

Geslacht

Leeftijd

 

Man

Vrouw

20 tot 40

40 tot 50

50 tot 60

60 tot 70

70 tot 80

Bestuur

8

5

0

2

6

5

0

Pensioenraad

26

10

5

5

11

9

6

Raad van toezicht

2

1

0

0

1

2

0

    In 2019 voldeed PFZW nog niet aan de nieuwe norm in de vernieuwde Code Pensioenfondsen dat ook voor leden van het verantwoordingsorgaan een gedragscode moet gelden. Op 1 januari 2020 zijn de statuten van het pensioenfonds hierop aangepast en geldt een aangepaste gedragscode, die ook nageleefd moet worden door de leden van onze Pensioenraad. De aanpassingen in de gedragscode zijn tot stand gekomen in nauwe afstemming met een delegatie uit de Pensioenraad, en de inhoud ervan sluit goed aan bij taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden van ons verantwoordingsorgaan.

    Aanpassing wet- en regelgeving op het gebied van Governance

    Implementatie IORP II

    De Nederlandse wetgeving is per 1 januari 2019 aangepast aan de IORP II-richtlijn. Voor het pensioenreglement zijn de volgende drie onderwerpen relevant:

    • uitbreiding van informatie op Uniforme Pensioenoverzichten en andere verplichte informatie

    • gewezen deelnemers (slapers) moeten voortaan verplicht jaarlijks over hun aanspraken worden geïnformeerd, in plaats van vijfjaarlijks zoals nu het geval is

    • een verlaging van pensioenaanspraken en/of -rechten moet drie maanden van tevoren aan pensioengerechtigden worden aangekondigd, in plaats van één maand van tevoren

    Verantwoording van het bestuur

    Het bestuur is verantwoordelijk voor het beleid van PFZW en de uitvoering van de pensioenregelingen. Bestuurlijke commissies ondersteunen het bestuur bij zijn werkzaamheden. Daarnaast spreekt het bestuur in het kader van zijn taakuitoefening regelmatig met de Pensioenraad en de raad van toezicht. Het bestuur vergaderde in 2019 dertien keer. Aansluitend aan de vergaderingen waren er thema- of verdiepingsbijeenkomsten.

    Agenda 2019

    Diverse onderwerpen waren in 2019 aan de orde, waaronder:

    • de ontwikkelingen in de discussie over de toekomst van het stelsel

    • de governance van het pensioenfonds

    • het duurzaam beleggingsbeleid waarbij is aangesloten bij de Sustainable Development Goals (SDG) van de Verenigde Naties

    Governance

    Het bestuur constateerde dat met de huidige besturing het pensioenfonds tegen grenzen aanloopt. Toenemende eisen die zowel vanuit wet- en regelgeving als de maatschappij worden gesteld zijn hier de oorzaak van. Deze ontwikkelingen waren voor het bestuur aanleiding af te wegen met welke invulling van de besturing de optimale balans wordt bereikt tussen representativiteit van sociale partners, legitimiteit naar werkgevers, deelnemers en pensioengerechtigden en deskundigheid en effectiviteit van het bestuur zelf. In 2020 verwacht het bestuur tot een oplossing te komen.

    Verder is door het bestuur onder meer besproken en vastgesteld:

    • het meerjarenbeleidsplan 2020-2025: de ontwikkelingen binnen en buiten de sector zorg en welzijn en de betekenis daarvan voor PFZW. Dit betreft onder meer ontwikkelingen op het gebied van pensioen, maatschappij, zorg en welzijn, de arbeidsmarkt en IT.

    • het jaarverslag en de jaarrekening 2018

    • de Economische Toekomst Verwachtingen (ETV) en de nota Asset Liability Management (ALM)

    • het beleggingsplan 2019 en het daarmee samenhangend beleid en te verlenen mandaten

    • de grondslagen en pensioenpremies

    • de Actuariële en Bedrijfstechnische Nota (ABTN)

    • de Service Level Agreement (SLA) met de uitvoeringsorganisatie

    • aanpassingen van de statuten, het pensioen- en uitvoeringsreglement

    • de begroting

    • kwartaalrapportages ter monitoring, bespreking en bijsturing

    Verantwoording commissie algemene zaken

    De commissie algemene zaken bereidt de vergaderingen van het bestuur voor en zorgt voor de afhandeling van praktische aangelegenheden. De commissie houdt toezicht op het bestuursbureau van PFZW en vervult daarbij de werkgeversrol. Daarnaast bereidt de commissie de bespreking van de strategie van PFZW voor het bestuur voor, inclusief de inrichting van de organisatie. Ook spreekt de commissie regelmatig met de raad van toezicht. De commissie rapporteert aan het bestuur met adviezen voor besluitvorming en met de verslagen van de vergaderingen. De commissie vergaderde in 2019 veertien keer.

    Verantwoording commissie van beroep

    Een werkgever of deelnemer kan beroep aantekenen tegen een besluit van PFZW. Dit besluit mag niet gaan over vrijstelling in verband met gemoedsbezwaren of verplichte deelneming. De commissie van beroep oordeelt op grond van de bezwaren naar billijkheid en legt haar oordeel vast in een uitspraak. Het oordeel is bindend. De deelnemer kan in plaats van naar de commissie van beroep ook naar de rechter of naar de Ombudsman Pensioenen gaan.

    Uitspraken

    De commissie hield in 2019 acht zittingen en deed in 30 zaken uitspraak. De uitspraken gingen over uiteenlopende onderwerpen zoals ouderdomspensioen, partnerpensioen, Flexpensioen, arbeidsongeschiktheidspensioen, verplichte aansluiting en terugvorderingen. In 21 zaken werd PFZW in het gelijk gesteld. In 9 zaken werd PFZW in het ongelijk gesteld. Hierbij ging het met name om het onterecht opleggen van terugvorderingen en niet consequente informatievoorziening. De uitspraken van de commissie worden gepubliceerd op onze website.

    Aantallen beroepzaken

    2013

    2014

    2015

    2016

    2017

    2018

    2019

    2020

             

    Openstaand op 1 januari

    12

    11

    16

    13

    20

    23

    18

    12

    Binnengekomen

    36

    40

    31

    35

    50

    41

    32

     

    Ingetrokken

    7

    3

    6

    10

    12

    6

    8

     

    Uitspraken

    30

    32

    28

    18

    35

    40

    30

     

    Verantwoording van het audit committee

    Het audit committee adviseert vooral over het financieel-economisch beleid, het operationele risicobeleid en de externe verslaglegging. Vanuit die rol heeft het audit committee het bestuur geadviseerd over onder meer:

    • het jaarverslag 2018

    • diverse beleidskaders (waaronder het beleidskader risicomanagement) 

    • de invulling van de sleutelhouderfuncties in het kader van IORP II

    • het herstelplan 2019

    • de modeljaarrekening 2019

    • de ABTN 2020

    • de ALM-nota 2020 en de renteafdekking

    • economische toekomstverwachtingen

    • risico’s grondslagen

    • premies en tarieven 2020, SLA 2020

    • de begroting 2020

    • de keuze voor een nieuwe externe accountant

    Verder adviseerde het audit committee het bestuur over de beleidsuitgangspunten bij een MVEV-verlaging. Daarnaast besprak het audit committee de risicokaarten en besteedde het aandacht aan de IT-situatie bij de uitvoeringsorganisatie.

    Het audit committee beoordeelt en controleert de voorstellen die het bestuursbureau aan het bestuur voorlegt. Dit leidt in de meeste gevallen tot een preadvies aan het bestuur. Het audit committee rapporteert aan het bestuur via preadviezen en verslagen van de vergaderingen.

    In 2019 vergaderde het audit committee zeven maal, waarbij ook de externe accountant en, afhankelijk van de agendapunten, de extern certificerend actuaris aanwezig waren. Daarnaast zijn twee themabijeenkomsten gehouden die in het teken stonden van de cloud en de beheersing ervan, en van de sleutelhouderfuncties in het kader van IORP II. Het audit committee is vier keer schriftelijk geraadpleegd over het kwartaalbericht PFZW.

    Voor 2020 zijn tijdens de evaluatie onder andere de volgende aandachtspunten geformuleerd: governance (rol en mandatering commissies); risicorapportage en -kaarten (vernieuwde opzet); sturen op excepties.

    Verantwoording bestuurscommissie investments

    De bestuurscommissie investments (BcI) adviseert het bestuur op beleggingsgebied en ziet toe op de uitvoering van het beleggingsbeleid. Vanuit die rol adviseerde de BcI in 2019 het bestuur over onder meer:

    • de economische toekomstverwachtingen

    • de ALM-nota 2020

    • de diverse uitvloeiselen van het IMBV-convenant

    • het renteafdekkingsbeleid

    • de hercontractering van vermogensbeheer met de uitvoeringsorganisatie

    • het beleggingsplan 2020

    • beleggingsvoorstellen van bijzondere aard en omvang

    Een belangrijk aandachtspunt voor de BcI was de gehele omgeving van lage rente en de gevolgen daarvan voor het pensioenfonds. De BcI keek naar de handelingsperspectieven en wanneer deze ingezet kunnen worden. Op advies van de BcI stelde het bestuur een aangepast basisscenario voor economische toekomstverwachting vast.

    In 2019 zijn er werkgroepen ingesteld die zich bezighouden met het Beleggingsbeleid 2020-2025. In deze werkgroepen hebben algemene bestuursleden en de leden van de BcI zitting. Deze werkgroepen adviseerden het bestuur over het Beleggingsbeleid 2020-2025. Een van de pijlers is het nieuwe duurzaamheidsbeleid PFZW. De gekozen richting met een verantwoorde basis en de invulling van de duurzame wereld op basis van de voorgestelde zeven SDG’s - met als hoofdthema’s Mens & Gezondheid en Klimaat - sluit aan bij de identiteit van PFZW en de thema’s die voor de deelnemers van PFZW belangrijk zijn.

    De BcI rapporteert aan het bestuur via preadviezen en verslagen van de vergaderingen. De BcI is in 2019 vier keer schriftelijk geraadpleegd over tussentijdse beleggingsvoorstellen van bijzondere aard en/of omvang. Dergelijke beleggingsvoorstellen vallen onder het mandaat van de BcI om binnen het door het bestuur vastgesteld beleid zelfstandig besluiten te kunnen nemen.

    De commissie vergaderde in 2019 acht keer en ook waren er drie themabijeenkomsten. Tijdens deze themabijeenkomsten is onder meer dieper ingegaan op het bouwblok Krediet, het thema materialiteit, de Treasury B.V., de kosten van vermogensbeheerders en zijn er diverse methodieken voor rentebepaling nader onderzocht onder leiding van externe deskundigen.

    Verantwoording commissie van bezwaar

    De commissie van bezwaar is een interne commissie waar een werkgever of deelnemer bezwaar kan maken tegen een besluit van PFZW over het al dan niet verlenen van vrijstelling in verband met gemoedsbezwaren of verplichte deelneming in het pensioenfonds. De commissie van bezwaar heroverweegt op grond van de bezwaren het besluit van het pensioenfonds en neemt dan een beslissing. Als de werkgever of deelnemer het niet eens is met het besluit van de commissie, kan deze zijn zaak voorleggen aan de rechter.

    In 2019 heeft de commissie geen besluiten heroverwogen. De ingediende bezwaren zijn ofwel eerst in behandeling genomen door de commissie van beroep, ofwel in afwachting van een uitspraak van de civiele rechter. De zaak die is voorgelegd aan de civiele rechter, is aangehouden door de commissie van bezwaar. In drie zaken doet de commissie van bezwaar in 2020 een uitspraak.

    Aantallen bezwaarzaken

    2014

    2015

    2016

    2017

    2018

    2019

    2020

            

    Openstaand op 1 januari

    2

    2

    1

    1

    3

    3

    4

    Binnengekomen

    1

    8

    1

    6

    5

    2

     

    Ingetrokken

    1

    3

    0

    3

    1

    1

     

    Uitspraken

    0

    6

    1

    1

    4

    0

     

    Verantwoording pensioencommissie

    De pensioencommissie adviseert over voorstellen op het gebied van het pensioenbeleid en het markt- en communicatiebeleid van PFZW. De pensioencommissie kan voorstellen aan het bestuur voorleggen en voorstellen door de uitvoeringsorganisatie laten voorbereiden. De commissie rapporteert aan het bestuur via preadviezen en verslagen van de vergaderingen. In 2019 vergaderde de commissie zeven maal. Daarnaast zijn er twee themabijeenkomsten geweest samen met de pensioencommissie plus. Onderwerpen bij deze themabijeenkomsten waren onder andere een pensioenvoorziening voor zzp’ers, het nieuwe pensioencontract en een presentatie van een extern pensioenfonds over het uitvoeren van verschillende pensioenregelingen binnen één pensioenfonds.

    De commissie adviseerde in 2019 het bestuur over onder andere de communicatiestrategie Betere Wereld, de Instapregeling, het product Extra Pensioen in het kader van inzicht krijgen in en ervaring opdoen met een DC-product, de actualisering van de verplichtstelling, voorstellen voor de vereenvoudiging van de pensioenregeling, de premie en verschillende wijzigingen in het uitvoerings- en pensioenreglement. Daarnaast heeft de commissie aandacht besteed aan het onderwerp innovatie. Hierbij is onder meer gesproken over het project blockchain bij waardeoverdrachten, toepassingen van artificial intelligence zoals een digitale financiële coach, spraakherkenning en de doorontwikkeling van de Toekomstverkenner. Ook sprak de commissie over arbeidsmarkt gerelateerde proposities, communicatie over risico’s en communicatie in het geval pensioenen verlaagd zouden moeten worden.

    Verder werkte de commissie in 2019 de marketingstrategie voor sociale partners verder uit.

    Verantwoording pensioencommissie plus

    Op 1 januari 2017 is de pensioencommissie plus ingesteld die bestaat uit sociale partners betrokken bij cao-onderhandelingen. Deze commissie vergaderde in 2019 drie keer. Eind 2019 telde de commissie tien leden. De pensioencommissie plus bespreekt zaken als het opbouwpercentage, de franchise, de premie en de indexering. Maar ook eventuele herstelmaatregelen worden hier besproken. De pensioencommissie gebruikt het oordeel van de pensioencommissie plus bij het opstellen van adviezen voor het bestuur over inhoud en prijs van de regeling. Deze adviezen zijn zwaarwegend als de commissie het preadvies uitbrengt met unanimiteit van stemmen en het advies in lijn is met het oordeel van de pensioencommissie plus.

    In het verslagjaar is een paritaire werkgroep van sociale partners actief geweest met het aanpassen van de teksten van de zorgverplichtstelling. Verder is voorgesteld om met ingang van 1 januari 2020 deze werkzaamheden te beleggen bij de pensioencommissie plus.

    Verantwoording Pensioenraad

    De Pensioenraad is het verantwoordingsorgaan van PFZW en is bevoegd om een oordeel te geven over het handelen van het bestuur en over het gevoerde beleid en de beleidskeuzes. De Pensioenraad adviseert het bestuur over voorgenomen bestuursbesluiten. De Pensioenraad is op basis van representativiteit ingericht en bestaat uit achttien leden namens werknemers, zes leden namens pensioengerechtigden en twaalf leden namens werkgevers.

    In 2019 zijn er vijf reguliere vergaderingen geweest waarvan vier vergaderingen met het bestuur. De Pensioenraad heeft in het verslagjaar o.a. aandacht besteed aan het nieuwe pensioenakkoord en het voorgenomen beleid ten aanzien van verlagen. Ook waren er twee informele bijeenkomsten met het bestuur over onder meer de financiële positie van het pensioenfonds en de bestuurlijke dynamiek. Verder heeft de Pensioenraad in een regulier tussentijds overleg met de raad van toezicht gesproken over de voortgang van de aandachtspunten van de raad van toezicht voor 2019.

    Er zijn voor de Pensioenraad in 2019 drie themabijeenkomsten, twee masterclasses, een gezamenlijke themabijeenkomst met het bestuur en de raad van toezicht en twee opleidingsdagen georganiseerd. Tevens heeft de gehele raad een kennistoets afgelegd.

    In 2019 gaf de Pensioenraad positief advies over onder meer het jaarverslag 2018, de ABTN 2020, grondslagen 2020, indexering per 1 januari 2020, de ALM-nota 2020, de begroting 2020 en over wijziging van het uitvoeringsreglement en het pensioenreglement. De Pensioenraad heeft in de vergadering van december 2019 een positief advies gegeven over de gedragscode voor de Pensioenraad, nadat de eerder voorgestelde ‘eigen’ gedragscode voor de Pensioenraad is vervangen door de ‘algemene’ gedragscode die ook geldt voor bestuurders en medewerkers van het bestuursbureau.

    De Pensioenraad besloot tot slot tot goedkeuring van wijzigingen van de statuten van PFZW. De wijzigingen betroffen onder meer de vrijwaring van de leden van de raad van toezicht, de gedragscode voor de Pensioenraad en de bevoegdheden van de Pensioenraad ten aanzien van de haalbaarheidstoets en de financiële opzet.

    De Pensioenraad heeft in 2019 onder externe begeleiding zijn eigen functioneren geëvalueerd. Daarbij zijn als aandachtspunten vastgesteld: de bewaking van de rolvastheid van de Pensioenraad en de zichtbaarheid van de Pensioenraad. De volgende evaluatie staat gepland voor 2021. De opleidingsdagen zijn geëvalueerd, deze zijn overwegend goed beoordeeld.

    Mededeling van de Pensioenraad

    In het kader van de taakuitoefening heeft de Pensioenraad ruim voorafgaand aan het overleg op 23 april 2020 waarin het jaarverslag van PFZW over het boekjaar 2019 wordt vastgesteld, het conceptverslag besproken. Als gevolg van de coronacrisis vond overleg niet fysiek, maar met digitale ondersteuning plaats.

    Tevens heeft de Pensioenraad kennis genomen van het accountantsverslag, het actuarieel rapport en de rapportage van de raad van toezicht over het boekjaar 2019. De Pensioenraad heeft deze documenten met respectievelijk de accountant (schriftelijk), de certificerend actuaris (schriftelijk) en de raad van toezicht (digitaal) besproken.

    De Pensioenraad komt tot het volgende oordeel:

    • De Pensioenraad is van mening dat het jaarverslag 2019 een helder, toegankelijk en gedegen verslag is van de activiteiten van PFZW.

    • Op dit moment is er nog steeds sprake van een (aanhoudend) fors reservetekort en het fonds heeft wederom een herstelplan moeten indienen. De Pensioenraad maakt zich zorgen over de financiële situatie van het fonds, waardoor eind 2020 mogelijk moet worden besloten om in 2021 de pensioenaanspraken te verlagen.

    • Het bestuur heeft op een adequate en actieve wijze ingespeeld op de actualiteit en op de problematiek van het pensioenstelsel. Desondanks is er, door stagnatie van de besluitvorming op landelijk niveau, nog steeds geen duidelijkheid over de toekomst van het pensioenstelsel. De Pensioenraad is hierover teleurgesteld.

    • In 2019 heeft het bestuur een nieuwe voorzitter benoemd. De Pensioenraad is verheugd dat er snel een voorzitter is gevonden en kijkt uit naar een goede samenwerking.

    • De Pensioenraad is gedurende het jaar geïnformeerd over het IT-verbeterplan van de uitvoeringsorganisatie. Recentelijk is de Pensioenraad geïnformeerd over de realisatie en de inproductiename van een nieuwe basisadministratie.

    • Het bestuur heeft in 2019 alle adviezen van de Pensioenraad overgenomen, met uitzondering van het advies om de raad van toezicht uit te breiden naar vier personen.

    • De Pensioenraad adviseert het bestuur om het jaarverslag 2019 vast te stellen.

    De Pensioenraad doet de volgende aanbevelingen aan het bestuur:

    • De Pensioenraad vraagt het bestuur nog nadrukkelijker de inzet van PFZW in de discussies over een nieuw pensioenstelsel en het financieel toetsingskader naar buiten te brengen.

    • De Pensioenraad blijft aandacht vragen voor het op een toegankelijke manier communiceren met de deelnemers. Niet alleen over de complexe pensioenmaterie en de overgang naar een nieuw pensioencontract, maar ook over de financiële positie van PFZW, inclusief herstelmaatregelen.

    • De Pensioenraad vindt dat het bestuur, mede gelet op de aanbevelingen van de raad van toezicht, de externe accountant en de externe certificerend actuaris, in 2020 aandacht moet besteden aan:
      - de financiële positie van het fonds;
      - governance en bestuurlijke continuïteit;
      - toekomstgerichtheid en duurzaamheid.

    • De Pensioenraad vraagt het bestuur nadrukkelijk om de Pensioenraad in een zo vroeg mogelijk stadium te betrekken bij de discussie die binnen het bestuur is gestart over de governance van PFZW.

    • Er is momenteel veel aandacht voor duurzaam beleggen door pensioenfondsen. PFZW is een koploper in duurzaam beleggen. De Pensioenraad beveelt aan om de resultaten van het Beleggingsbeleid 2020 te evalueren en daarbij nadrukkelijk het thema duurzaamheid te betrekken.

    Zeist, april 2020

    Verantwoording raad van toezicht

    Inleiding

    De taken van de raad van toezicht vloeien voort uit artikel 104 van de Pensioenwet en zijn omschreven in de statuten van PFZW.

    De Code Pensioenfondsen is uitgangspunt voor de raad van toezicht. De Code is opgesteld door de Pensioenfederatie en de Stichting van de Arbeid die hiermee normen formuleren voor ‘goed pensioenfondsbestuur’, met als doel om de verhoudingen binnen het pensioenfonds en de communicatie met de belanghebbenden transparanter te maken en bij te dragen aan het versterken van ‘goed pensioenfondsbestuur’.

    De raad van toezicht legt met dit verslag verantwoording af aan de Pensioenraad, in zijn rol als verantwoordingsorgaan, over de wijze waarop hij invulling heeft gegeven aan de uitvoering van zijn taken en bevoegdheden in het afgelopen jaar. De raad van toezicht heeft de conceptversie van het verslag met het bestuur besproken op 8 april 2020.

    Informatie ten behoeve van het verslag 2019

    De raad van toezicht heeft bij zijn werkzaamheden onder meer gebruik gemaakt van informatie uit de notulen van het bestuur en de commissies, diverse rapportages, verslaglegging van de zelfevaluaties van het bestuur, de bestuurscommissies en de Pensioenraad, en door het bijwonen van commissievergaderingen en themabijeenkomsten.

    Er hebben vier bijeenkomsten met de commissie algemene zaken plaatsgevonden en de raad van toezicht heeft tweemaal regulier met de Pensioenraad gesproken. Daarnaast was er een extra bijeenkomst van de Pensioenraad, het bestuur en de raad van toezicht ten aanzien van de beleidsuitgangspunten voor een mogelijke MVEV-verlaging.

    De raad van toezicht heeft met belangstelling de bestuurlijke besluitvorming omtrent een aantal dossiers gevolgd, zoals de hercontractering vermogensbeheer, de wijziging van de risicohouding, de renteafdekking, credits en de werking van het vlaggenkader.

    In het verslagjaar hebben de voorzitter en leden van de raad van toezicht regelmatig contacten onderhouden met de voorzitter en leden van het bestuur en met de directeur en medewerkers van het bestuursbureau.

    Tot slot heeft de raad van toezicht aan het eind van het verslagjaar een ruim aantal interviews gehouden. Op grond van alle informatie heeft de raad van toezicht een goed beeld gekregen om zijn oordeel over het verslagjaar te kunnen geven.

    Evaluatie van de aanbevelingen van de raad van toezicht over het verslagjaar 2018

    Opvolging aanbevelingen en verbeteracties verslagjaar 2018:

    • De raad van toezicht heeft via het tussentijds rapport, opgesteld door het bestuursbureau, kennisgenomen van de status van de opvolging van de diverse aanbevelingen, genoemd in het verslag van de raad van toezicht over 2018.

    • De raad van toezicht is van mening dat het bestuur de aanbevelingen van de raad van toezicht over het algemeen adequaat heeft opgevolgd. Voor zover punten een doorlopend karakter hebben in 2019 komen deze aan de orde bij de bevindingen over het verslagjaar 2019.

    Overzicht van de werkzaamheden in 2019

    De raad van toezicht heeft aan de hand van de door het bestuur voorgelegde verzoeken het volgende goedgekeurd c.q. getoetst en het bestuur per brief van de goedkeuring c.q. de uitkomsten van de toetsing in kennis gesteld.

    • Toetsing kandidaat-voorzitter aan de profielschets en hierover een preadvies aan het bestuur gegeven op 1 april 2019.

    • Goedkeuring profielschetsen bestuurslid en tevens lid van de pensioencommissie respectievelijk tevens lid van de bestuurscommissie investments op 16 april 2019.

    • Drie kandidaat-bestuursleden, tevens leden pensioencommissie, beoordeeld aan de profielschets en hierover een preadvies aan het bestuur gegeven op respectievelijk 14 maart, 9 juli en 21 oktober 2019.

    • Goedkeuring van het jaarverslag (inclusief de jaarrekening) PFZW 2018, met inachtneming van het positieve advies van de Pensioenraad, op 25 april 2019.

    • Op 25 maart 2020 heeft de raad van toezicht het concept bestuursverslag en de jaarrekening PFZW 2019 besproken. Hieruit zijn geen zaken naar voren gekomen. Naar verwachting kan de raad van toezicht op 23 april 2020 het bestuursverslag en de jaarrekening over boekjaar 2019 goedkeuren.

    • De raad van toezicht heeft op 25 maart 2020 kennisgenomen van de analyse die is gedaan door PFZW met betrekking tot het voldoen aan de normen van de Code Pensioenfondsen en geconstateerd dat in het bestuursverslag over de naleving ervan is gerapporteerd.

    Verslagjaar 2019

    De raad van toezicht heeft in 2019 intensiever met het bestuur overleg gevoerd wat ruimte biedt om een verslag op te maken dat geleidelijk aan meer kenmerken zal krijgen van een verslag van activiteiten dan van bevindingen.

    Governance

    De raad van toezicht heeft waardering voor de inspanningen van het bestuur om tot een vernieuwde bestuurlijke inrichting te komen, waarbij onder meer aandacht is voor de kwaliteit en effectiviteit van de besluitvorming en een nadere positionering en taakduidelijkheid van de commissies van het bestuur. Met een nieuw model wordt beoogd dat een evenwichtige balans wordt bevorderd tussen organiseren, besturen en onderhandelen. Het bestuur heeft in het traject van de herijking van de governance geconstateerd dat deze evenwichtige balans zal leiden tot een betere focus, meer diepgang en een effectievere en efficiëntere wijze van besturen.
    De raad van toezicht herkent de grote lijnen in de meeste aspecten. Zo zijn in een aantal belangrijke dossiers weliswaar adequate besluiten genomen, maar had het proces van totstandkoming van de besluiten effectiever en efficiënter gekund.

    De raad van toezicht vraagt aandacht voor de opvolgingsproblematiek en het zekerstellen van voldoende executieve bestuurservaring (opgedaan op het hoogste bestuurlijke niveau van grote, relevante organisaties).
    Met het oog op het vertrek van de directeur van het bestuursbureau beveelt de raad van toezicht het bestuur aan om bij zijn opvolging ook aandacht te schenken aan de aansturing van de ontwikkeling en de continuïteit van het bestuursbureau. Gelet op de belangrijke functie die het bestuursbureau vervult, kan door een herijkte mandatering een beter onderscheid worden gemaakt in taken en bevoegdheden. Dat geldt zowel ten aanzien van de gedelegeerde taken van het bestuur aan het bestuursbureau, als in de regierol van het bestuursbureau richting de uitvoeringsorganisatie.
    De raad van toezicht ziet als randvoorwaarde daarbij dat de masters in hun essentiële deskundigheidsrol een voldoende sterke en feitelijke rol behouden.

    De nieuwe voorzitter heeft haar plek in het bestuur snel en goed weten te vinden. De eerste waarnemingen stemmen tot tevredenheid bij de raad van toezicht; evenzeer heeft de raad van toezicht grote waardering voor het werk van de vicevoorzitters in de overgang van de vorige naar de huidige voorzitter. Daarnaast heeft de raad van toezicht veel waardering voor de ondersteuning door de secretaris en het bestuursbureau.

    In tijden van veel personele wisselingen en waarschijnlijke aanpassing van de governance van het fonds is het essentieel om te blijven investeren in de relatie tussen PGGM en PFZW op alle relevante niveaus.

    IT

    Er is door de uitvoeringsorganisatie een grote stap voorwaarts gemaakt in de beheersing van de IT door Vervangen BAD en de aansluiting van GFA op BAS en DAS, alsmede door het implementeren van de nieuwe IT-strategie, inclusief het omhangen van IT naar Pensioenbeheer.

    Het aantal grote incidenten beperkte zich in 2019 tot één geval en de dienstverlening was in het verslagjaar op niveau.

    Als nieuwe pensioenafspraken neerslaan in contracten zal een van de belangrijkste acceptatiecriteria de uitvoerbaarheid zijn. Het bestuur doet er naar de mening van de raad van toezicht goed aan om met voortvarendheid de verdere ontwikkeling van de IT (Rapport Butterfly) door te gaan: analyse, richtingen, scenario’s en modules. Met meer kennis over de uitvoerbaarheid zijn de gesprekken over een nieuw contract ook volwaardiger te voeren.

    De bedrijfsmatige beheersing van de beheer- en veranderorganisatie is een punt van voortdurende aandacht en reikt verder dan alleen IT. De wendbaarheid van het fonds is essentieel voor het kunnen absorberen van een nieuw pensioencontract.

    Financiële positie en beleid

    De continuïteit van het fonds mag als goed worden beschouwd. PFZW is een jong, groeiend fonds waarbij incasso en excasso op termijn elkaar blijvend balanceren, ook al strekt de formele waarde van de dekkingsgraad tot zorg en vraagt deze om aandacht. Daarbij geldt dat bij zeer lage rentestanden de berekende dekkingsgraad met verstand geïnterpreteerd moet worden. De houdbaarheid van de regeling zal een onderwerp van discussie blijven.

    Het vervolg geven aan de geformuleerde risicohouding in evenwicht heeft veel inspanningen gevraagd. De vertaling hiervan in het beleggingsbeleid is uitdagend gebleken. Het besluitvormingsproces hieromtrent was complex en is nog niet afgerond.

    PFZW heeft stappen gezet in het uitwerken van het beleggingsbeleid 2025 en een geactualiseerd duurzaamheidsbeleid. De raad constateert met genoegen dat de duurzame ambitie wordt aangescherpt om in de kopgroep van duurzaam beleggen te blijven. Een doel van het nieuwe, ambitieuzere MVB-beleid is een grotere bijdrage aan een duurzame wereld te leveren, o.a. door een verdubbeling van de gemeten impact op de focus SDG’s. Ook krijgen klimaatrisico’s nadrukkelijker aandacht en zullen in beleggings- en risicomanagementprocessen worden geïntegreerd.

    IORP II is adequaat ingeregeld. De sleutelfunctiehouders zijn benoemd en getoetst. De raad van toezicht beveelt het bestuur aan om de werking en het functioneren aandachtig te volgen en tijdig te evalueren.

    Overig

    De hercontractering van Vermogensbeheer is voor één jaar verlengd en vraagt in 2020 nog aanzienlijke aandacht.

    Gesprek met de externe accountant en externe certificerend actuaris

    De raad van toezicht heeft einde verslagjaar gesproken met de externe accountant en de externe certificerend actuaris. In de gesprekken zijn o.a. de volgende onderwerpen aan de orde geweest: de risico’s van het pensioenfonds op lange termijn, de lage rente en dekkingsgraad, de samenwerking met het bestuursbureau en de contacten met het bestuur. Daarnaast is gesproken over de financiële positie, de ambitie en risicohouding van het pensioenfonds, de beheersing van de complexiteit en de relatie met het audit committee en met de accountant van de uitvoeringsorganisatie.

    Zowel de externe accountant als de externe certificerend actuaris hebben zich positief geuit over de volwassen beheersing van de financiële processen, alsmede over de open instelling van betrokkenen en de kwaliteit van de rapportages. Op de vraag van de raad van toezicht aan de externe accountant en de externe certificerend actuaris of zij bijzondere waarnemingen moeten voorleggen is door beiden ontkennend geantwoord.

    In zijn algemeenheid, en als zo bevestigd in de gesprekken, is de indruk van de raad van toezicht dat de externe accountant en externe certificerend actuaris menen dat er sprake is van goed verlopende processen en een gedegen samenwerking met de uitvoeringsorganisatie met betrekking tot het jaarwerktraject.

    Jaarverslag en jaarrekening 2019

    De raad van toezicht heeft het jaarverslag en de jaarrekening over 2019 grondig doorgenomen, besproken en beoordeeld en hieraan zijn goedkeuring gegeven. Het jaarverslag en de jaarrekening geven, voor zover te beoordelen, volgens de raad van toezicht een getrouwe weergave van de gebeurtenissen in het afgelopen jaar. Uitgaande van goedkeuring door de raad van toezicht op 23 april 2020.

    • Kan de afstemming tussen de raad van toezicht en de relevante gremia verder worden geoptimaliseerd?

    • Nader bezien hoe met de diverse gremia effectiever en vooral efficiënter kan worden vergaderd.

    • Roulatie onder de leden van de raad van toezicht in het bijwonen van vergaderingen van commissies en bestuur, om naast de gesprekken die de raad van toezicht met individuen heeft, ook gezamenlijk een beter gevoel te krijgen bij de groepsdynamiek in de verschillende gremia.

    Evaluatie raad van toezicht over 2019

    Jaarlijks evalueert de raad van toezicht zijn functioneren. De zelfevaluatie over 2019, die conform de bepalingen uit de Governancecode onder leiding van een externe deskundige zou plaatsvinden, is uitgesteld door de maatregelen die zijn getroffen vanwege het Corona-virus. In de voorbereiding van de evaluatie hebben individuele gesprekken met de leden van de raad van toezicht plaatsgevonden, waaruit de raad van toezicht een aantal punten heeft benoemd om in het komende jaar aandacht aan te besteden:

    Aandachtspunten raad van toezicht voor 2020

    De raad van toezicht zal in 2020 naast aan de reguliere toezichtonderwerpen bijzondere aandacht schenken aan:

    • Governance-opzet en implementatie;

    • Pensioencontract: evenwichtige belangenafweging en uitvoerbaarheid;

    • Vermogensbeheer: hercontractering en uitwerking nieuw Maatschappelijk Verantwoord Beleggen Beleid en Beleggingsbeleid 2025.


    Zeist, 8 april 2020.

    Jack Buckens, voorzitter
    Jo van Engelen
    Anne Gram

    Reactie van het bestuur op de verantwoording van de raad van toezicht en de mededeling van de Pensioenraad

    Het bestuur is de raad van toezicht en de Pensioenraad erkentelijk voor hun inspanningen. Het bestuur herkent de aanbevelingen en zal deze meenemen bij zijn werkzaamheden. Aan een aantal van de door de raad van toezicht en de Pensioenraad genoemde onderwerpen en bevindingen wordt ook in dit verslag aandacht besteed. Bij een aantal bevindingen heeft het bestuur de volgende toelichting:

    • Het bestuur deelt het zorgpunt van de Pensioenraad en de raad van toezicht over de financiële positie van het fonds. Als de gesprekken over een nieuw pensioenstelsel op afzienbare termijn tot resultaat leiden zou dat een oplossing kunnen bieden. Gezien echter de huidige financiële crisis is het verlagen van de pensioenen in 2021 helaas een reëel vooruitzicht.

    • Het bestuur stelt zich in de discussies over een nieuw pensioenstelsel coöperatief op naar de partijen – kabinet, werkgevers- en werknemersorganisaties - die de afspraken daarover moeten maken. PFZW zal daarbij mede gezien de financiële positie, blijven uitdragen dat de huidige pensioenafspraken en regelgeving niet langer voldoen en dat een nieuw pensioencontract dringend nodig is.

    • Op een toegankelijke manier communiceren ook waar het ingewikkelde zaken betreft, is en blijft een belangrijk aandachtspunt voor het bestuur. Begrijpelijke communicatie is van groot belang voor het draagvlak en vertrouwen van pensioengerechtigden, deelnemers en werkgevers in het fonds.

    • Het bestuur is in gesprek over aanpassingen in de bestuurlijke inrichting van het fonds. Het bestuur neemt daarvoor vanuit het oogpunt van zorgvuldigheid ruim de tijd en streeft ernaar om met gepaste betrokkenheid van de Pensioenraad en de raad van toezicht per 1 januari 2021 een aangepaste bestuurlijke inrichting te implementeren.

    • Duurzaam beleggen blijft een speerpunt dat ook in het kader van het Duurzaam Beleggingsbeleid 2025 terugkomt. De ervaringen met het Beleggingsbeleid 2020 neemt het bestuur daarin mee.