Ga naar website navigation Ga naar artikel navigatie Ga naar inhoud

'Ingrijpende besluiten nemen terwijl we zo weinig wisten’

Peter Langenbach is voorzitter raad van bestuur van het Maasstad Ziekenhuis in Rotterdam. Jacqueline Joppe heeft die functie bij de Brabantse Zorggroep Elde Maasduinen en is daarnaast bestuurslid van PFZW. Hoe blikken zij als bestuurders terug op het coronajaar 2020?

Jacqueline: 'Ik was net aangekomen op de Seychellen voor een vakantie toen ik een verontrustend telefoontje uit Nederland kreeg. Er was een patiënt met corona in onze instelling in Loon op Zand. Ik ben met de eerste vlucht teruggekomen. Een lang weekend Seychellen, het blijkt dus te kunnen...'

Peter: 'Wat ik me van die eerste weken nog vooral herinner, is dat we zo weinig wisten van het virus. En tegelijk moesten we als bestuur ingrijpende beslissingen nemen, en snel ook. Wie op welke afdeling zou gaan werken, maar ook welke operaties we door moesten laten gaan en welke uitgesteld konden worden. Mijn persoonlijke dilemma was hoe ik zichtbaar kon zijn en mijn betrokkenheid aan medewerkers kon tonen. Ik wilde dat de beperkte hoeveelheid beschermingsmiddelen volledig ten goede zou komen aan het personeel. Maar dit betekende wel dat ik zelf de werkvloer niet op kon, mijn gezicht niet kon laten zien. Op 2 april 2020 liep ik voor het eerst weer mee over een afdeling. Dat was een bevrijdend gevoel.'

Jacqueline: 'Die onzekerheid herken ik. Daar kwam voor ons nog bij dat de aandacht van de politiek in de beginperiode vooral uitging naar ziekenhuizen. In de verpleegzorg stonden we er voor mijn gevoel nog meer alleen voor. Er waren veel te weinig beschermingsmiddelen. En anderhalve meter is in verpleeghuizen en thuiszorg echt onmogelijk, waarbij onze cliënten vaak ook nog dementie hebben en de situatie niet begrijpen. Mijn grootste dilemma was naar wie ik toe moest voor informatie. Waren dat de landelijke deskundigen? Waren dat mijn managers? Hoe kwam ik aan extra medewerkers en bovenal: waren we echt veilig? Aan de andere kant zette de coronacrisis iets heel positiefs in gang. De collegiale commitment was enorm, iedereen werkte ineens met iedereen samen en er was veel verbondenheid, ook in het verdriet.'

Positieve krachten

Peter: 'Ook ik ben onder de indruk van wat corona aan positieve krachten heeft losgemaakt. De regionale samenwerking en afstemming was meteen ongekend groot. Dat heb ik nooit eerder zo meegemaakt. Zo zette thuiszorgorganisatie Aafje een zorghotel met tweehonderd bedden naast ons ziekenhuis. Zonder die hulp waren we in heel grote problemen geraakt. Ook de interne samenwerking kwam fantastisch van de grond. Zo werd er op de OK een extra IC ingericht met tien bedden.'

Jacqueline: 'Behalve de intensieve samenwerking, die er ook bij ons in Brabant is, ben ik erg positief over de digitalisering die door corona enorm versneld is. Via het beeldscherm konden cliënten toch praten en contact hebben met dierbaren. Er werd gezegd: tablets en 80-plussers: dat wordt niets. Maar het tegendeel is waar gebleken, als je mensen er maar bij helpt. Daarnaast kreeg de digitale samenwerking tussen huisartsen en thuiszorg gestalte en begeleidden we leerlingen via Google Classroom. Wat moeilijk blijft, is de lange duur van de crisis. Medewerkers weten niet nog steeds niet hoe lang ze dit moeten volhouden en dat maakt iedereen uitgeput. Als bestuurder kan ik de mensen die zekerheid ook niet geven, want ik weet evenmin wanneer we van COVID-19 verlost zijn. Een ander punt van zorg zijn de financiën. Deze crisis heeft de verpleegzorg veel geld gekost en het is niet duidelijk wie de rekening gaat betalen.’

Veerkrachtig

Jacqueline: ‘Als bestuurder van PFZW maakte ik me aanvankelijk zorgen over de economische impact van de crisis en daarmee voor de pensioenen, maar de economie lijkt veerkrachtig te reageren. Ik vond het prettig dat ik als "iemand uit de praktijk" het PFZW-bestuur kon bijpraten over wat er in de zorginstellingen in Nederland gebeurde. Hoe het was in de thuiszorg, en dan vooral vanuit het medewerkersperspectief. Ik vind het belangrijk dat pensioenfondsbestuurders weten wat er speelt bij deelnemers, wat ze doormaken met COVID-19. PFZW heeft met die kennis deelnemers ook meer kunnen ondersteunen, is mijn indruk. Het was mijn eerste jaar als PFZW-bestuurder. Ik moest me inwerken en verdiepen in de materie. En tegelijkertijd gebeurt er dan zoiets ingrijpends als een pandemie in je eigen organisatie. Dat gaf extra druk, maar ik vond het ook wel fijn om er iets anders naast te kunnen doen.'

Peter: 'Onder druk wordt alles vloeibaar, dat hebben we in 2020 gezien. Mijn zorg is nu hoe we de positieve veranderingen die door COVID-19 tot stand zijn gekomen, kunnen vasthouden. Ik zie bijvoorbeeld dat het aantal videoconsulten alweer afneemt en dat sommige samenwerkingen stroever verlopen sinds de acute druk van de crisis is verminderd. Ik denk dat bestuurders veel aandacht moeten schenken aan alles wat door corona ten goede is veranderd. Aan ons de taak om ervoor te zorgen dat medewerkers niet vervallen in oude patronen.'

Jacqueline: 'Ik ben daar minder somber over. In Brabant zien de zorginstellingen en ziekenhuizen elkaar nog steeds één keer in de week, ook al geeft de coronacrisis daar niet meteen aanleiding voor. We bespreken nu andere zaken in dit wekelijks overleg, bijvoorbeeld hoe we patiënten sneller op de juiste plek krijgen. Ook de digitalisering is niet meer terug te draaien. We hebben daar de voordelen nu van ervaren.'

Jacqueline Joppe, bestuurslid namens werkgevers

'Corona maakte ook veel positieve krachten los'

Peter Langebach, bestuurder Maasstad Ziekenhuis Rotterdam

‘Ik hoop dat we de positieve veranderingen vast kunnen houden’